Lúc nào cũng mệt, tay chân lạnh, thiếu sức sống: có khi vấn đề nằm ở hơi thở
2 phút đọc
Mùa đông về, mình nhận được nhiều tin nhắn của chị em, mà lạ là ai cũng kể chung một nỗi: lúc nào cũng thấy mệt, tay chân lạnh, làm một chút đã đuối, da dẻ xanh xao thiếu sức sống. Vậy mà đi khám thì bác sĩ lại bảo không sao cả.
Đông y gọi trạng thái ấy là khí hư, hay sinh khí yếu. Còn mình, sau nhiều năm làm nghề, mình nhận ra một điều: rất nhiều người mang cái sự "yếu" đó trong người, mà gốc rễ lại nằm ở một chỗ ít ai để ý — cách họ đang thở.
Bạn thử để ý xem, cả một ngày dài ngồi bên màn hình, vai rụt, lưng còng, lồng ngực khép lại, thì mình có được mấy lần hít một hơi cho thật sâu? Hơi thở cứ thế nông dần đi mà mình không hề hay biết. Vốn dĩ ta đã chỉ dùng một phần lá phổi; thở nông như vậy, phần phổi được dùng lại càng ít hơn.
Mà hơi thở, với cơ thể, lại là nguồn năng lượng trực tiếp nhất. Đồ ăn thức uống ta có thể nhịn vài ngày, còn hơi thở thì chỉ vài phút đã không chịu nổi. Các cụ vẫn nói "thở sâu sống lâu", và câu ấy có cái lý của nó: thở sâu, đưa được nhiều khí vào hơn, thì cơ thể có thêm nhiên liệu để sinh nhiệt, để nuôi dưỡng, để vận hành. Còn khi hơi thở cứ nông ngày này qua ngày khác, cả cơ thể sẽ thiếu đi một chút. Và cái thiếu ấy, lâu dần, hiện ra thành đúng những gì ta vẫn than: người mệt mỏi, tay chân lạnh, lúc nào cũng uể oải.
Nên nếu dạo này bạn cứ thấy mình mệt, thấy lạnh, thiếu sức sống — nhất là giữa mùa đông — thì đừng vội nghĩ "chắc mình yếu sẵn" hay "già rồi, đành vậy". Rất có thể, chỉ là hơi thở của bạn đang cần được nuôi lại.
Và tin vui là, thở lại cho sâu, cho đúng, là điều hoàn toàn tập được, ở bất cứ tuổi nào. Khi hơi thở đầy trở lại, sinh khí, hơi ấm và sức sống rồi cũng lặng lẽ theo về. 🌿
Mình là Thuỷ, HLV yoga phục hồi. Nếu bạn muốn được đồng hành để nuôi lại hơi thở và sinh khí cho chính mình, cứ nhắn cho mình nhé.
Con gái của một người cô mình được đồng hành gần đây nhắn cho mình, giọng vui lắm: "Bà đi giờ còn nhanh hơn cả ông. Bà vui, cười cả ngày, đang lên kế hoạch đi chơi." Cô mới tập cùng mình đúng một tháng rưỡi.
Nhưng để bạn hiểu vì sao mình xúc động, phải kể lại cả một chặng đường trước đó của cô.
Khoảng tháng 9 năm ngoái, cô phải đi cấp cứu. Cô vốn huyết áp cao, hay thiên đầu thống; rồi cô trải qua ca mổ mắt thay thuỷ tinh thể — mà mổ mắt xong thì chân gần như không đi được nữa. Cô vào Bệnh viện Bạch Mai điều trị và tập phục hồi chức năng, mãi tới cuối tháng 10 mới đi lại được. Cô cũng được bác sĩ chẩn đoán Parkinson, hiện vẫn đang dùng thuốc — cô chưa bị run, chỉ cử động chậm chạp.
Khi cô tìm đến mình, cô đã đi lại được nhưng vẫn còn rất yếu. Huyết áp thất thường lúc cao lúc thấp nên rất dễ choáng. Cô còn bị phình đĩa đệm đốt sống thắt lưng. Đi lại chưa vững, gần như không tự đi một mình được, phải có người dìu hoặc bám víu kẻo ngã. Gan bàn chân châm chích, nặng nề. Hơi thở thì nặng nề, khó khăn, nông, hít chỉ tới cổ là hết.
Mình muốn nói rõ ngay từ đầu: những gì mình làm là đi cùng và bổ trợ cho phác đồ điều trị của bác sĩ, chứ không thay thế. Yoga phục hồi ở đây là để nuôi lại sức, lại hơi thở, giúp cô vận động an toàn và vững vàng hơn mỗi ngày.
Và với một cơ thể nhiều bất ổn như vậy, nguyên tắc số một của mình là an toàn tuyệt đối. Phình đĩa đệm thì phải tập rất cẩn thận, hạn chế tối đa những tư thế có thể gây áp lực lên cột sống; lại thêm việc cô cử động chậm và dễ choáng vì huyết áp thất thường — nên mình chọn bắt đầu chỉ với các tư thế nằm, và hạn chế thay đổi tư thế. Những buổi đầu, cả buổi mình chỉ cho cô nằm ngửa. Khi cô quen và vững hơn, mình mới thêm nằm úp. Và mãi gần đây mới thêm một chút ngồi khởi động. Đi tới đâu, mình chắc chắn tới đó. Song song, mình kiên nhẫn xây lại cho cô từ nền tảng quan trọng nhất: hơi thở.
Sau một tháng rưỡi, đây là những gì đã thay đổi:
🌿 Gan bàn chân: từ châm chích, nặng nề → hết châm chích. 🌿 Đi lại: từ đi còn yếu, chưa vững, phải có người đỡ → giờ tự đi một mình, nhanh nhẹn, không cần vịn. 🌿 Hơi thở: từ nặng nề, khó khăn, nông hít tới cổ → giờ thở sâu, nhẹ nhàng, dễ dàng, theo được nhịp đều 5-5-5-5, rồi 5-8. 🌿 Táo bón kinh niên: hết. 🌿 Huyết áp: vẫn cần theo dõi, vẫn còn những cơn lên cao xuống thấp — nhưng tần suất đã ít hơn trước nhiều. 🌿 Tinh thần: khoẻ hơn, vui hơn, nhiều năng lượng hơn hẳn.
Giờ cô tự đi chợ, tự đi bộ công viên ba mươi phút một mình, không còn phải vịn vào chú (chồng cô) để đi như trước nữa. Chính cô nhắn cho mình, so ảnh trước và sau, rằng dáng cô thẳng hơn, bước đi nhẹ hơn, hơi thở khá hơn.
1,5 tháng tập Yoga và có kết quả như vậy không phải phép màu, và hành trình này còn dài. Huyết áp của cô vẫn phải theo dõi vì còn trồi sụt, có những cơn mệt bất chợt do huyết áp tăng/giảm, đi lại chưa vững như lúc trẻ, cô cũng còn dè dặt — chưa dám đi xa vài ngày, mới chỉ dám sáng đi chiều về. Phục hồi ở tuổi này là con đường cần đi cùng nhau, kiên nhẫn, từng chút một. Chỉ là chừng ấy thay đổi sau sáu tuần, đã đủ để thắp lên hy vọng và niềm vui cho cô, cho gia đình rằng mình đang đi đúng hướng.
Kể cả ở tuổi 70, sau khi bước ra từ những trận cấp cứu, khi được chăm sóc và vận động hợp lý, cơ thể vẫn phục hồi đáng kể. Tập luyện lúc này không cần những bài tập quá nặng nề hay căng thẳng, mà chỉ cần thong thả, an toàn, vừa sức, với sự lắng nghe và yêu thương mỗi ngày.
Nên nếu mẹ bạn, bà bạn đang yếu đi, hay mệt, ngại đi lại, và cả nhà đang lo — mình mong bạn đừng vội nghĩ "già rồi, đành chịu". Rất nhiều khi, chỉ là các cụ chưa được bắt đầu đúng cách mà thôi. Và không bao giờ là quá muộn để bắt đầu. 🌿
Hôm đó, giữa buổi tập, cô và mình đồng ý thử để cô bước lên vào tư thế đứng gập người xem sao. Chậm rãi bước tới, sau vài giây lắc nhẹ, định thần, cô reo lên: "Thành công rồi! Lần đầu tiên cô đứng được như thế này, kể từ tai nạn năm 2019!"
Và mình, bên kia màn hình zoom, vui lắm.
Để bạn hiểu vì sao một tư thế tưởng chừng đơn giản lại là cả một cột mốc, mình xin kể lại một chút.
Cô từng trải qua một tai nạn, gần như một cơn đột quỵ. Sau biến cố ấy, cơ thể cô đổ hẳn sang bên phải, đi đứng phải vịn tay, nếu không sẽ ngã, đi vài bước đã mệt tới mức phải dừng lại nghỉ. Cô lại bị huyết áp cao và chắc chắn mình không thể vào tư thế cúi gập được vì sẽ chóng mặt. Vào khoảng sau 2 tuần tập, tụi mình đã thử, và không được.
Hơi thở của cô nông, hít tới cổ là hết, và cô đã nghĩ rằng mình sẽ như vậy mãi, cô chấp nhận sự thật rằng cái thân không còn được như trước. Cô từng thử tập với vài huấn luyện viên khác nhau, nhưng không thấy hiệu quả. Lần này cô chịu thử, chẳng qua vì nghe hai chữ "Yoga Phục hồi", nên trong lòng khẽ nhen lại một chút hy vọng.
Những buổi đầu, chỉ để giữ thăng bằng trong một tư thế đơn giản như cái bàn thôi, với cô cũng đã là thử thách. Tụi mình đi thật chậm, chậm ở mức slow motion của một chú lười — chậm để cơ thể kịp cảm nhận và kiểm soát, biết rằng mình luôn an toàn.
Sau một tháng, cùng với những tiến bộ trên thảm, cô cũng thấy sức khoẻ của mình tốt hẳn lên. Cô đi vững hơn, nhanh nhẹn hơn, người gặp khen da cô hồng hào, người gọn hơn. Cô giảm bớt thuốc huyết áp. Cô cảm thấy trục cơ thể của mình dần được lấy lại. Hơi thở tự nhiên đã sâu, cảm nhận được tới bụng — cho cô nhiều năng lượng.
Mình kể câu chuyện này, không chỉ để ăn mừng cùng cô, mà còn muốn khẽ nói với bạn — đang đọc những dòng này.
Có thể bạn không trải qua một tai nạn như cô. Nhưng nếu bạn đang thấy cơ thể mình ì ạch, hơi thở lúc nào cũng nông và gấp, ngồi cả ngày trước màn hình mà lúc nào cũng đuối sức, và trong lòng đã âm thầm chấp nhận rằng "chắc mình già rồi" — thì câu chuyện của cô có thể sẽ là nguồn cảm hứng cho bạn.
Cơ thể chúng ta có khả năng phục hồi lớn hơn ta vẫn tưởng. Chỉ cần bắt đầu bằng sự quan sát, những động tác rất nhẹ nhàng và phù hợp, từ từ ta lấy lại được sức khoẻ và vóc dáng, sự tự tin và năng lượng, khả năng kiểm soát giọng nói, và sự tự hào về bản thân, để tận hưởng cuộc sống dù ở bất cứ độ tuổi nào.
Người xưa vẫn nói "đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm". Ngôi nhà có thể được dựng bằng gạch đá, nhưng cái hơi ấm trong ngôi nhà ấy — sự bình yên, tiếng cười, bữa cơm nóng mà mỗi người muốn trở về — phần nhiều là do bàn tay và trái tim của người phụ nữ mà nên.
Người phụ nữ là trái tim, là phúc khí của gia đình, nhưng khi một người phụ nữ kiệt sức, cô ấy khó có thể là một người tốt. Khi cô ấy còn đang chật vật với hơi thở nặng nề của mình, cơ thể mệt mỏi không có chút năng lượng, lồng ngực thắt chặt như đang bị bóp nghẹt, cô ấy khó có thể là một bến đỗ bình an cho người chồng vào cuối ngày, hay kiên nhẫn dịu dàng với con, dù cô ấy rất muốn. Ta dễ thấy cô ấy nhăn mặt, gằn giọng, trách móc, tức tối… dù sau đó có thể, cô ấy tự giận chính mình vì đã phản ứng như thế.
Mình thấy rất nhiều người phụ nữ đang coi chăm mình là việc cuối cùng trong danh sách ưu tiên, sau khi cô ấy đã chăm lo công việc, chồng con, gia đình nội ngoại…
Mình nghĩ tới sự hi sinh vẫn được ca tụng là phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ. Bé gái năm nào thấy mẹ nhường phần ngon hơn cho chồng con và mình “thế nào cũng được”… giờ đã lớn và đang làm mẹ. Liệu cô ấy có đang thấy hình ảnh của mẹ trong mình? nói không thích khi được tặng đồ đắt tiền vì sợ hoang phí, không dám hưởng thụ để mà lo lắng cho gia đình. Cô ấy có từng dám ưu tiên mình mà không cảm thấy tội lỗi? nhiều khi mệt mỏi không còn sức lực nhưng vẫn cố gắng làm việc nhà, đè nén bản thân tới nỗi không còn biết mình muốn gì nữa?
Chăm sóc sức khoẻ của một người phụ nữ chưa bao giờ là chuyện của riêng cô ấy. Khi cô thở sâu lại được, ngủ ngon lại được, thân nhẹ nhõm và lòng an, cảm thấy đủ đầy, thì cái an ấy sẽ lặng lẽ toả ra khắp nhà — vào bữa cơm, vào giấc ngủ của con, vào sự bình yên của người bạn đời, và cả vào cái phúc khí, tài lộc của cả gia đình.
Chăm cho người phụ nữ được khoẻ, thật ra là đang giữ cho cả một tổ ấm được viên mãn.
Mình mong, chị em mình có thể bắt đầu học một điều tưởng nhỏ mà chưa chắc dễ: cho phép mình cũng xứng đáng được chăm sóc, ngay cả khi việc nhà còn đó, việc chồng con còn đó.🌿
Khi còn là con gái, chúng ta sống với cảm xúc rõ ràng lắm. Vui thì biết mình đang vui, buồn thì biết mình đang buồn, thích gì ghét gì đều rành rọt. Chúng ta có mặt trọn vẹn trong đời sống của chính mình.
Rồi chúng ta sinh con. Và trong những năm đầu đời của con, người mẹ đặt con lên trên hết. Có đau, có mỏi, mẹ cũng mặc kệ. Có mệt, mẹ cũng bỏ qua. Cứ thế, ngày này qua ngày khác, mẹ lùi lại phía sau, nhường hết ưu tiên cho con.
Cho đến một ngày — thường là khi con đã lớn hơn một chút, bắt đầu không còn nghe lời, bắt đầu tách dần ra khỏi mẹ — thì trái tim mẹ bỗng hẫng đi một nhịp. Một khoảng trống rỗng không tên hiện ra. Và trong khoảnh khắc quay về với chính mình ấy, mẹ giật mình nhận ra: mình đã bỏ bê bản thân lâu quá rồi.
Mẹ nhìn lại, và thấy suốt bao năm kể từ khi có con, vui thì cũng chẳng còn vui đến nơi, buồn thì cũng chẳng buồn đến chốn. Mọi cảm xúc cứ mờ mờ, đơ đơ, như bị phủ một lớp sương. Có ai hỏi mẹ muốn gì, mẹ cũng chẳng biết trả lời sao. Đã lâu lắm rồi mẹ không có nổi một khoảng thời gian trọn vẹn chỉ để dành cho riêng mình, để nuôi dưỡng mình, để thật sự kết nối lại với con người bên trong mình.
Mẹ đã rời bỏ chính mình quá lâu.
Và chính cái trống rỗng ấy khiến mẹ phải bấu víu vào một điều gì đó bên ngoài. Mẹ lấy con làm hạnh phúc, lấy chồng làm hạnh phúc, có khi lấy cả công việc và thành tựu để khỏa lấp. Nhưng sâu thẳm bên trong, mẹ vẫn không thấy mình được yêu thương thật sự. Mẹ mệt, mẹ hao mòn, mẹ mỏi mệt từ tận bên trong mà chẳng gọi được thành lời.
Rồi những mối quan hệ quanh mẹ cứ như thiêu thiếu một điều gì đó. Mẹ không biết mình sai ở đâu, thiếu ở chỗ nào. Thật ra, cái thiếu ấy không nằm ở chồng, ở con, hay ở ai khác — mà nằm ở chính sự kết nối mẹ đã đánh mất với bản thân mình.
Đã bao lâu rồi, bạn chưa cho mình lấy vài phút trong ngày, không mục tiêu, không trách nhiệm, không phải chứng minh điều gì — bạn hoàn toàn chơi, thư giãn, có thể là một hoạt động bạn thích, hay là nằm im lắng nghe hơi thở nhấp nhô trong lồng ngực, hay dưỡng da, chăm cho mình một chút mà chẳng cần kết quả nào cả?
Mình tin, một người phụ nữ chỉ có thể yêu thương người khác một cách trọn vẹn, khi chính chị không ngừng vun bồi yêu thương từ bên trong. Và hành trình ấy, luôn bắt đầu từ việc trở về — nhẹ nhàng thôi — với chính mình. 🌿
Gần bảy năm qua, mình dành phần lớn thời gian để nghiên cứu và rèn luyện đồng hành cùng người phụ nữ qua từng giai đoạn khác nhau của cuộc đời.
Có bạn gái trẻ chỉ mong một cơ thể khoẻ khoắn và vóc dáng đẹp. Có người mẹ mang bầu mong một thai kỳ nhẹ nhàng, bình an. Có người vừa sinh con, thân thể rã rời, khao khát được phục hồi. Và có những người phụ nữ đã lớn tuổi, lặng lẽ nhìn cơ bắp và khả năng vận động của mình vơi dần đi mỗi ngày.
Mỗi người một câu chuyện, một cơ thể, một nỗi niềm. Nhưng tất cả đều có chung một điều: họ khao khát cảm giác SỐNG, không chỉ là tồn tại. Sống với một cơ thể khoẻ mạnh, sáng suốt và năng lượng.
Chiều nay, ở giữa buổi tập qua Zoom, một người phụ nữ đã đi qua bốn lần sinh nở dừng lại nói chuyện với mình. Cô tập được hai tháng. Cô kể dạo này thấy cơ thể có nhiều khí hư hơn — nhưng vội nói thêm, không phải kiểu khiến cô lo, mà "giống như bên trong đang được dọn dẹp, làm sạch ấy cậu ạ. Búi trĩ cũng được kéo lên."
Cô mỉm cười, ngại ngùng "mấy nay tớ bắt đầu cảm nhận lại được ở phía dưới rồi. Cái chỗ mà lâu lắm rồi, sau mấy lần sinh, gần như chẳng còn thấy gì nữa."
Có những vùng trên thân thể người phụ nữ, sau những hy sinh thầm lặng của việc làm mẹ, cứ ngỡ đã ngủ quên vĩnh viễn. Ta quen dần với sự tê lặng ấy — quen tới mức thôi không để ý, coi đó là cái giá hiển nhiên phải trả, rồi lặng lẽ gạt nó sang một bên cùng trăm thứ việc không tên khác. Ít ai nói ra. Ít ai dám gọi tên. Nhưng nó âm thầm lấy đi của người phụ nữ rất nhiều — không chỉ một cảm giác, mà là sự kết nối với chính mình, với bạn đời, với phần nữ tính sâu thẳm nhất.
Người xưa gọi phần tinh trong thân thể là gốc của sinh khí — nó tàng ở Thận, và người ta tin chính nó nuôi giữ sức sống, sự tươi trẻ của một đời người. Tinh mà cạn thì thân mỏi, khí suy, già trước tuổi. Y học bây giờ, theo cách của nó, cũng nói điều tương tự: ham muốn của một người phản chiếu rất thật hormone, khí huyết, thần kinh, giấc ngủ của họ có đang khoẻ hay không — nên nó được xem như một tấm gương soi vào sức khoẻ bên trong.
Nên khi một người phụ nữ khẽ nói "Mình bắt đầu cảm nhận lại được rồi", với mình, đó không đơn thuần là một tiến bộ trên thảm tập. Đó là một phần sự sống đang lặng lẽ trở về.
Cơ thể chúng ta kiên nhẫn và bao dung hơn ta tưởng. Nó luôn chờ đợi ngày ta chịu quay lại, lắng nghe, và dịu dàng đánh thức những nơi ta ngỡ đã bỏ quên. 🌿
Có một buổi sáng, tôi soi gương và thấy trên gương mặt mình có thêm vài nếp mí, hốc mắt sâu hơn một chút. Tôi đã buồn. Buồn làn da không còn căng tròn, bền bỉ như những năm trước — tôi đã khá bất cẩn (bêu nắng nhiều, không bảo vệ) mà nó vẫn khá ổn.
Tôi đoán bạn cũng có những buổi sáng như thế. Khi bạn ngồi trước màn hình từ sáng đến khuya, xong một chuỗi việc dài, ngẩng lên đã thấy mình mệt nhoài và hơi lạ lẫm với chính gương mặt mình sau tuổi 30.
Nhưng nỗi buồn ấy chẳng là gì, so với niềm vui hân hoan khi tôi buông cả người xuống làn nước biển mát lành, một ngày hè tháng Bảy, chiều nay.
Tôi có làn da ngăm đen, dày dặn — thứ mà khi ở miền Bắc, không nằm trong tiêu chuẩn xinh đẹp của số đông. Đôi lúc tôi cũng tiếc, giá như mình đã chịu giữ gìn cẩn thận hơn thì có lẽ mi mắt đỡ sụp, nám đỡ mọc thêm. Nhưng tôi vẫn luôn yêu màu nâu rám này, tôi thấy nó khoẻ và đẹp, nó là dấu vết của một cái Thuỷ đã dám chơi hết mình với nắng, với gió, với biển. Khi bàn chân chạm cát, khi mũi hít đầy thứ không khí mằn mặn vị khoáng, khi toàn thân được nước mát nâng đỡ sau một ngày làm việc hết mình — tôi biết mình hạnh phúc và may mắn nhường nào.
Nếu quan sát thiên nhiên, bạn sẽ thấy không có mùa nào là mùa để hối tiếc. Có mùa cây trổ hoa rực rỡ, có mùa hoa rụng, lá vàng, cây chỉ âm thầm nuôi rễ. Một làn da rám nắng hay những vết nám cũng vậy — nó không xấu đi, nó chỉ đang kể lại những trải nghiệm ta đã sống.
Cái vết nám ở má này mọc lên lúc mới tốt nghiệp đại học, tôi làm điều phối dự án quay phim của đoàn Discovery Canada, sau 2 tuần dong ruổi khắp đường phố Sài Gòn cả ngày.
Làn da ngăm đen này, là nhờ 3 năm ở Hội An, đều đặn đi biển dưới ánh mặt trời mà có được ^^.
Nên nếu hôm nay bạn đang mệt, đang thấy mình già đi trong những ngày cắm mặt vào công việc, tôi chỉ muốn thủ thỉ bên tai bạn điều này:
Vẻ đẹp của một người phụ nữ chưa bao giờ nằm ở làn da không tì vết.
Nó nằm ở khả năng cho phép mình được làm việc và sống hết mình, và nghỉ ngơi mà không thấy tội lỗi.
Ở khả năng bước ra khỏi màn hình, chạm chân xuống đất, xuống nước, thở.
Ở khả năng dịu dàng với chính mình, kể cả trong những ngày ta thấy mình bớt trẻ đẹp hơn một chút.
Ngày của mình thường mở đầu bằng một giờ tự tập Yoga Voice, luyện thở và luyện giọng, khi chưa tiếp xúc với ai. Mình có nguyên tắc: cần rót đầy cho chiếc bình của mình trước.
Rồi từng ca tập đến, mỗi người mang theo một cơ thể và một nhịp điệu riêng.
Có người đang từng chút phục hồi hơi thở sau chấn thương, khả năng đi lại và vận động còn hạn chế. Chúng mình đi với tốc độ slow motion của những chú lười, đủ để người cảm nhận và luôn kiểm soát được độ an toàn của chuyển động. Ấy thế mà hơi thở đã sâu hơn một chút, động tác đã thuần thục và nâng cao hơn hôm qua một chút, cứ nhẹ nhàng thế thôi.
Có người đã đi một chặng, đi rất tinh tấn, mình đang nâng cao sức thở và nội lực cho bạn ở mức chuyên sâu. Ở mức này, mình vừa phải đẩy sâu, vừa cẩn thận theo một kiểu khác với người mới — cẩn thận với cả cái tham, cái vội của chính mình khi đưa bài.
Một người mẹ đau ngón tay, cổ tay sau những giờ bế con, ôm con ngủ, những giấc ngủ chưa từng liền giấc. Cử động ngón tay với chúng ta đơn giản thế, nhưng với một người mẹ mới sinh lại chẳng hề dễ dàng.
Một người mẹ 4 con phục hồi lại hơi thở, sức khoẻ cơ bắp và cả sinh lý — điều mà nhiều người vẫn đang đỏ mặt giấu vào trong im lặng, trong cái cúi mặt mỗi khi vô tình chạm phải câu chuyện ấy.
Buổi chiều, mình gặp một học viên người Anh, phân tích những lệch vẹo trên cơ thể có thể ảnh hưởng thế nào đến khí và bệnh mất ngủ kéo dài của anh. Anh ngạc nhiên, thấy những phân tích rất hợp lý. Ngay trong động tác mèo bò đơn giản anh vẫn tập lâu nay, mình chỉ ra những chi tiết siêu nhỏ, và khi thực hành, anh cảm nhận khác lạ hẳn — những vùng cơ chưa từng được đánh thức, những mất cân bằng và sự chỉnh sửa mà lần đầu anh thấy rõ trong một tư thế tưởng như quá đỗi bình thường.
Gặp anh xong, đã thấm mệt, mình được ra biển bơi. Thả mình sạc lại năng lượng dưới làn nước mát.
Tối đến, mình dạy một lớp Yoga Voice, nhiều kỹ thuật, may mắn là các chị đang đón nhận rất tốt.
Một ngày bận rộn như thế, có lúc mình mệt rã sau 4 tiếng nói liên tục. Nhưng rồi mình lại cho phép mình ngồi thở nạp lại năng lượng, đi bơi để xả bớt stress điện từ, tranh thủ ngồi thiền 20 phút. Mỗi ngày được thấy học viên khoẻ hơn, thở sâu hơn, hôm nay làm được điều hôm qua còn chưa làm được, mà mình vẫn kịp chăm sóc chính mình — thứ khiến mình đủ đầy chưa bao giờ là một ngày không làm gì, mà là được dốc lòng cho công việc mình yêu, rồi lại cho phép mình được nghỉ ngơi thật sự.
Sau khi rời công việc văn phòng truyền thống, mình đã nghĩ nhiều về việc làm thế nào để dựng được một lối sống vừa lợi mình, vừa lợi người?
Mình nghĩ làm một công việc mình yêu thôi thì chưa đủ, làm một công việc chỉ để ra tiền thôi cũng chưa đủ. Đã có quãng mình dạy yoga — vẫn là điều mình thích — nhưng lại dạy vào những khung giờ sáng khi cơ thể chưa sẵn sàng, hay những buổi tối mình bước vào lớp khi mắt đã mỏi. Khi ấy mình nhận ra, làm đúng việc mình yêu mà sai nhịp sống của mình, thì cũng khó mà đi đường dài.
Nên điều mình lặng lẽ xây suốt thời gian qua không chỉ là chuyên môn, thu nhập, số giờ dạy mỗi ngày, mà là một cái nhịp hài hoà. Một ngày bắt đầu sớm, khi mình còn nguyên vẹn năng lượng để trao đi; có khoảng lặng để nghỉ, để tập giữa những ca dạy; có buổi chiều thuộc về biển, và buổi tối thuộc về sự nghỉ ngơi, và những cuối tuần thơ thẩn. Một cái nhịp mà mình cho đi khi đang có, và người nhận cũng nhận được phần tốt nhất của mình. 🌿
Trong một buổi dạy, một người huấn luyện viên có thể trao cho học viên của mình những gì?
Thứ dễ thấy nhất, là một không gian an toàn. Nơi không có sự so sánh, không ai thấy mình kém cỏi, không phải thể hiện, chỉ cần có mặt, là mình, hiện diện với mình. Là nơi những bài tập được thiết kế ưu tiên sự an toàn trên hết.
Rồi là sự yên tâm. Học viên biết rằng có người thầy ở đây để đồng hành, nên mọi cố gắng, những cảm giác mỏi cơ đều nằm trong chủ ý, được kiểm soát ở mức an toàn và vừa sức. Mỗi động tác đều được giải thích để bạn hiểu mình đang làm gì, và quan trọng hơn, được nhắc quay vào lắng nghe cơ thể mình.
Và tất nhiên, là những bài tập được thiết kế theo đúng mục đích của mỗi người.
Nhưng nếu bạn hỏi mình điều lớn nhất là gì, thì mình sẽ không kể ra bất cứ điều nào ở trên.
Mà là năng lượng của người thầy: cảm giác được yêu thương mà người huấn luyện có thể gửi gắm. Yêu thương có thể biểu hiện bằng rất nhiều hình thức: sự chấp nhận, kiên nhẫn, nhẹ nhàng, mạnh mẽ,.... không nhất định qua nội dung lời nói của người hướng dẫn, mà qua năng lượng, người học cảm nhận được.
Mình tin, người huấn luyện viên nào cũng có một tấm lòng yêu thương học viên, ai cũng hết lòng và nhiệt tình. Nhưng mình nghĩ: sự trao đi yêu thương ấy không thể vượt qua chính năng lượng họ đang có. Nó nằm ngoài khả năng điều khiển bằng ý thức của người huấn luyện viên.
Mình nhớ, có những lớp học mà mình chẳng mấy quan tâm hôm nay cô giáo dạy gì. Cô dạy gì cũng được. Bởi mình đến đó, chủ yếu là để được nhận lấy cái cảm giác yêu thương, được chăm sóc như người chị gái mà cô mang lại. Cũng có những lớp bài tập rất hay, rất bài bản — mà năng lượng của cô lại cứ gợn gợn, căng căng. Và lạ lắm, dù bài hay đến mấy, mình cũng chẳng muốn quay lại.
Khi người học đến lớp với tâm trạng rối bời, tâm trí lang thang, gấp gáp, người huấn luyện nhiều khi chẳng cần nói gì, chỉ cần ở đó, hiện diện với tất cả sự bình tĩnh mà vững chãi của mình, người tập đã tự chậm lại, thở êm hơn một cách tự nhiên.
Mà không chỉ trong nghề dạy đâu. Hồi ở Hội An, thi thoảng đi massage, mình cũng để ý lắm đến năng lượng của người làm — mình hay chọn những người mà bản thân họ cũng biết chăm sóc, ưu tiên cho chính mình. Cũng vì thế mà thi thoảng mới có cuộc điện thoại kiểu: "Ồ em muốn làm hả? Chờ chị 10 phút được không, giờ chị đang đạp xe từ biển về" :)) Nghe là biết, một người đang sống thong dong, thì đôi tay họ đặt lên mình cũng khác.
Nên trong suốt hành trình làm nghề hướng dẫn, mình luôn ý thức nuôi dưỡng chính mình — bằng việc tập luyện đều đặn, một thời gian biểu hợp lý, và biết dưỡng cả thân lẫn tâm bằng thức ăn tinh thần. Để rồi mỗi giờ lên lớp với mình đều nhẹ nhàng và hạnh phúc. 🌿
Bà đi giờ còn nhanh hơn cả ông
Hành trình phục hồi
Khi người phụ nữ mệt, tổ ấm cũng nguội đi
Mẹ đã rời bỏ chính mình từ bao giờ?
Nơi ta tưởng đã ngủ quên
Làn da rám nắng, những năm tháng không tiếc mình
Một ngày của mình
Điều lớn nhất một người thầy có thể trao